De kleine Samuel in gebed, 1777, 0,89 x 0,7 m, Musée Fabre, Montpellier

Een kind knielt op de kale vloer, de handen voor de borst gevouwen, en kijkt omhoog naar een lichtstraal die linksboven uit de duisternis naar binnen breekt - meer heeft Joshua Reynolds niet nodig om de roeping van de jonge Samuel te vertellen, die ’s nachts in de tempel van Silo een stem hoort en nog niet weet wie hem roept. Het lange witte hemd, de roodachtige krullen, de rode wangen en de half geopende mond zijn het enige dat zich aftekent tegen de bruin-zwarte achtergrond, en juist deze soberheid zorgt ervoor dat de scène zich afspeelt tussen kinderlijke kwetsbaarheid en een gebeurtenis die groter is dan het kleine lichaam. Reynolds, sinds 1768 de eerste voorzitter van de Royal Academy, schilderde dit motief in 1777 meerdere keren; deze versie hangt tegenwoordig in het Musée Fabre in Montpellier. Het is devotie zonder pathos.

Op 20 x 25 cm wordt het een klein object dat aan de witte muur bijna lijkt op een stukje uit een huisgebed. De sierlijst Tara heeft een breed profiel in verhouding tot het schilderij, zodat hij qua oppervlakte bijna even groot is als het motief - en toch nauwelijks opvalt, omdat zijn gebroken wit dezelfde tint heeft als het hemd van Samuel. Aan de onderrand van de afbeelding grenst het linnen van het overhemd aan de parelrand, en beide behoren tot dezelfde kleurgroep; ik ben op deze plek langer blijven hangen dan bij het gezicht van de jongen. De parelrand loopt als een rij kleine halve bolletjes aan de binnenkant rond het schilderij, aan de buitenkant sluit een flinterdunne gouden streep het profiel af, en samen brengen beide net genoeg licht in het echte hout, zodat het loskomt van de muur, zonder de duisternis van het schilderij aan te tasten. Vanaf twee meter afstand zie je het geheel als een eilandje van licht in het wit; pas van dichtbij komt de jongen erbij. Wie op zoek is naar een groot, opvallend schilderij, is hier aan het verkeerde adres - voor alle anderen is het de moeite waard.

Het is verrassend dat een zo klein formaat de duisternis niet opslokt, maar juist samenbrengt - en dat past bij een schilder die in 1777 op het hoogtepunt van zijn roem stond en hier toch liever zacht dan groots spreekt.