Seringenboeket

Het schilderij dat momenteel in de Alte Nationalgalerie van de Staatliche Museen zu Berlin hangt, meet in het origineel 101,5 × 70 cm, maar ondanks deze enorme verkleining komt het schilderij in deze versie niet over als een loutere miniatuur. Uit de donkere vaas reikt de seringenbloesem bijna tot aan de bovenrand. Lichte bloemenaren dringen zich over elkaar heen, lossen weer op en steken hier en daar als kleine lichtwolken af tegen de bruin-zwarte achtergrond. Daartussen zitten zware bladeren, hier en daar rode stipjes en die donkere tussenruimtes die het boeket pas zijn diepte geven. Onderaan lijkt de orde even verloren te zijn: Afgebroken takjes en verspreide bloemen liggen op het tafelblad, alsof het boeket net is samengesteld - de blik blijft graag bij dit detail hangen. Lesser Ury schilderde dit stilleven in 1922, in zijn late scheppingsperiode. De Duitse impressionist behandelt de bloemen niet met botanische nauwkeurigheid, maar als een bewegende massa van kleur en licht. Sommige bloemen hebben duidelijke contouren, andere vallen bijna uiteen in korte penseelstreken. Zo draagt het schilderij tegelijkertijd een gevoel van volheid en vergankelijkheid in zich. Als mogelijk referentiepunt geldt het seringenstilleven van Édouard Manet, dat zich destijds in een Berlijnse collectie bevond. Ury ontwikkelt hieruit echter een donkerder, dichter opeengepakt tafereel.

Nu hangt het werk in een afmeting van 25 × 36 cm aan de muur, en juist daar wordt duidelijk hoe ingrijpend de verkleining is. Van dichtbij zijn de afzonderlijke bloemen en verspreide takjes te onderscheiden. Al na een paar stappen afstand smelt alles weer samen tot een helder boeket. Het doek Leonardo met satijnglans zit zonder passe-partout direct in de lijst Effie - zo verliest het motief geen ruimte aan een brede tussenrand. Effie breidt het kleine schilderij naar buiten toe uit: het zwarte profiel geeft het aan de muur meer gewicht, terwijl de gouden rand de eigenlijke beeldopening duidelijk markeert. Van voren gezien oogt het werk strak staand, bijna als een raam. Wie er zijdelings langs loopt, ziet de diepte van de lijst, zonder dat de lijst ver in de ruimte uitsteekt. Het formaat vereist geen groot deel van de muur; tegelijkertijd verdwijnt het boeket niet tussen andere voorwerpen - een balans die het kleine formaat verbazingwekkend goed staat. Op ooghoogte bevindt de vaas zich duidelijk onder het midden, zodat de seringenpluimen het grootste deel van het zichtbare oppervlak innemen. Boven de bovenste bloem blijft slechts een smalle strook van de donkere achtergrond over tot aan de gouden rand.