Krijtpaden

’s Ochtends ruikt de lucht op het platteland naar nat gras en krijt. Wie ooit langs de South Downs heeft gewandeld, kent dat wit dat bij elke stap opflitst, waar de grond openbreekt en de kalk eronder blootlegt. Eric Ravilious heeft dit fenomeen in zijn aquarel *Krijtpaden* niet afgebeeld, maar omgezet in een patroon. "Pattern" was zijn eigen term, en die is treffender dan welke kunsthistorische toeschrijving dan ook.

De heuvels van de South Downs worden opgedeeld in decoratieve zones, een werkwijze die voortkomt uit zijn praktijk als houtsnijder en uit de jaren onder Paul Nash aan het Royal College. De groene tinten liggen naast elkaar als de vlakken van een houtsnede, duidelijk afgebakend, bijna ornamentaal. De weinige kale bomen staan daarin als spelden in een uitgespreide stof. Ravilious was grafisch ontwerper, ontwierp keramiek voor Wedgwood, en deze manier van denken in vlakken en herhalingen doordringt ook zijn landschappen. Wat op schilderkunst lijkt, is in feite toegepaste kunst die zich aan de natuur waagt.

Het vogelperspectief is een bewust stijlmiddel, geen louter gezichtspunt. Het verandert topografie in ornament. En de witte paden zelf? Ravilious laat lichte delen in het papierwit staan. De krijtpaden stralen door de afwezigheid van kleur, terwijl rondom de groene glazuurlagen het papier bedekken. Misschien is dat wel de eigenlijke ontdekking van dit beeld: de South Downs zijn geen ongerept stuk natuur, maar een prehistorisch cultuurlandschap, doorkruist door neolithische paden en heuvelforten. Wat menselijk leeg lijkt, is een palimpsest van menselijke inscripties. Alleen de hekpalen op de voorgrond geven het oog een maatstaf waaraan het zich kan vasthouden.