München - De Isar

Langs de Isar stroomt het water als een koele strook de diepte in, geflankeerd door een oever waarvan de schuine helling bijna de hele rechterhelft van het beeld in beslag neemt; brede strepen van groen, blauw, grijs en zandgeel geven de helling vorm, terwijl aan de overkant van de rivier een oranje brug onder de bleke hemel ligt. Kandinsky bouwt het uitzicht op München uit 1901 niet op uit gladde vlakken, maar uit zichtbaar aangebrachte kleurvlakken: Donkere boomkruinen bundelen zich rechts boven de helling, de rivierbedding helt naar links, en tussen beide uitersten loopt een licht pad naar de brug, zodat het landschap tegelijkertijd strak gestructureerd en in beweging lijkt. Vooral de abrupte overgangen tussen roestoranje en blauw geven de scène iets onrustigs; zelfs de lucht oogt niet leeg, maar is doordrongen van grijs, paars en kleine warme accenten.

Bij deze uitvoering op Leonardo-doek (satijn) omlijst Lena het schilderij zonder passe-partout - en dat is precies wat deze lijst uit de Academie-serie doet: hij omlijst, niet meer en niet minder. Met een breedte van slechts 18 millimeter blijft de gouden lijst bij 48 x 67 centimeter nauwelijks meer dan een vleugje afbakening, wat goed past bij het krachtige schilderij, omdat er geen tweede massa mee concurreert; de hoogte van 26 millimeter op het hoogste punt geeft de omlijsting toch voldoende body. Wie meer schilderij dan lijst wil zien, is hier aan het juiste adres. Qua kleur gebeurt er wel degelijk iets: het matte goud staat direct naast de blauwgrijze delen van water en lucht en laat de koelte daarvan duidelijker naar voren komen, maar komt bij de brug opvallend dicht in de buurt van de oker- en oranje tinten ervan, zodat er aan de bovenste horizon bijna een overgang ontstaat van de geschilderde oever naar de lijst. Onderaan daarentegen vormen de donkere groene vlakken tegen het goud een scherpe rand, en de fijne donkere puntjes in de gouden rand voorkomen dat de toon te nieuw afsteekt tegen Kandinsky’s gebroken kleurgebruik.

In de rechterbovenhoek is deze verhouding het duidelijkst te zien: Het warme goud grenst daar tegelijkertijd aan zwartgroen, koperachtig oranje en een klein vlekje hemelsblauw - op deze plek blijf ik bij het bekijken het langst hangen.