De Dood van Marat

Jean-Paul Marat ligt dood in zijn badkuip, met het hoofd in een witte tulband opzij gezakt en de arm over de rand van de badkuip uitgestrekt. In zijn linkerhand houdt hij nog steeds de brief vast van zijn moordenaar Charlotte Corday, die zich op 13 juli 1793 met een verzoekschrift toegang had verschaft; op de grond ligt het mes. Jacques-Louis David, vooraanstaand schilder van het Franse classicisme en zelf overtuigd jakobijn, schilderde het schilderij nog in hetzelfde jaar - als politiek monument voor een vriend, gecomponeerd als een Pietà. De bovenste helft van het schilderij blijft bijna leeg, een donkere, korrelige achtergrond waartegen het licht op de huid, het laken en de groene doek des te sterker afsteekt. Op de eenvoudige houten kist, die als schrijftafel diende, staat de opdracht: À Marat, David. Geen pathos in het gebaar, geen wond in het midden - de stilte van het schilderij is juist zijn ware kracht.

Met afmetingen van 53 x 70 cm is deze uitvoering aanzienlijk compacter dan het Parijse origineel, dat meer dan anderhalve meter hoog is - dit doet verbazingwekkend weinig afbreuk aan het motief. Tegen de lichte muur staat het staande formaat als een gesloten, donker blok; het grote lege vlak bovenaan trekt de blik naar beneden, naar de figuur, precies zoals David het heeft bedoeld. De zeefdruk op doek is ingelijst in „Leonardo in Natascha“, een smalle lijst van echt hout in goud met rood doorwreven randversieringen; met een breedte van ruim vier centimeter is deze lijst niet opdringerig, maar vormt ze een fijne, versierde rand tegenover het donkere beeldveld. Van opzij gezien valt op hoe vlak het geheel aan de muur hangt - geen zware museumkast, maar een formaat dat ook in een werkkamer of gang past, zonder daar overweldigend te zijn. Een opdracht waar ook wij veel plezier aan hebben beleefd.

Juist bij een schilderij dat zozeer leeft van zijn donkere leegte, telt de nauwkeurigheid in de details: het handschrift op de brief van Corday blijft leesbaar, de modellering van het gezicht van Marat behoudt zijn zachte overgangen, en in de zwartgroene achtergrond is nog steeds de fijne glinstering van Davids onderlaag te zien. Dat het werk deze nuances weet te behouden, maakt het geloofwaardig - zowel van dichtbij als vanaf drie meter afstand.